महाबळेश्वरमध्ये दुष्काळासोबत रानगव्यांचाही कहर! पंचनामे झाले, मग भरपाई कुठे?
पत्रकार अनंत जाधव मुंबई शहर उपाध्यक्ष
राष्ट्रीय अध्यक्ष संपादक प्रल्हाद चव्हाण – 8208717483
महाबळेश्वरमध्ये दुष्काळासोबत रानगव्यांचाही कहर! पंचनामे झाले, मग भरपाई कुठे?
झांजवड / मुंबई प्रतिनिधी | अनंत शंकर जाधव
महाबळेश्वर : सह्याद्रीच्या निसर्गरम्य डोंगररांगांमध्ये वसलेल्या महाबळेश्वर तालुक्यात यंदा पावसाच्या खंडामुळे दुष्काळसदृश परिस्थिती निर्माण झाली असून, त्यातच रानगव्यांच्या वाढत्या उपद्रवामुळे शेतकरी दुहेरी संकटात सापडला आहे. पाण्याची संभाव्य टंचाई, जनावरांच्या चाऱ्याचा प्रश्न आणि रानगव्यांकडून भातशेतीचे होणारे मोठ्या प्रमाणावरील नुकसान यामुळे शेतकरी हवालदिल झाले आहेत. प्रशासनाकडून नुकसानीचे पंचनामे केले जात असले, तरी प्रत्यक्ष नुकसानभरपाई अद्याप मिळाली नसल्याची तक्रार शेतकऱ्यांकडून होत आहे. त्यामुळे “पंचनामे कशासाठी, जर शेतकऱ्यांच्या खात्यात भरपाईच जमा होत नसेल?” असा संतप्त सवाल झांजवड पंचक्रोशीतील शेतकरी उपस्थित करत आहेत.
दुष्काळाचे संकट आणि रानगव्यांचा धुमाकूळ!
महाबळेश्वर तालुक्यात पावसाच्या अनियमिततेमुळे शेतीसमोर गंभीर संकट उभे राहिले आहे. अशातच झांजवड पंचक्रोशीतील शेतांमध्ये रानगव्यांचे कळप घुसून भातपिकाचे मोठ्या प्रमाणावर नुकसान करत आहेत. वर्षभर कष्ट करून, घाम गाळून आणि मोठा खर्च करून उभे केलेले पीक कापणीच्या टप्प्यावर आले असताना रानगवे शेतात घुसून भात तुडवत आहेत, तर काही ठिकाणी भात खाऊन पिकाची नासधूस करत आहेत. परिणामी, अनेक शेतकऱ्यांच्या हातातोंडाशी आलेला घास हिरावला जाण्याची भीती निर्माण झाली आहे.
अधिकारी येतात, फोटो काढतात; पण मदत कधी मिळणार?
पीक नुकसानीची पाहणी करण्यासाठी वन विभाग आणि महसूल प्रशासनाचे अधिकारी शेतात येतात. नुकसानीचे फोटो काढले जातात आणि पंचनाम्याची प्रक्रिया पूर्ण केली जाते. मात्र, या प्रक्रियेनंतर शेतकऱ्यांना प्रत्यक्ष आर्थिक मदत कधी मिळणार, याबाबत स्पष्टता नसल्याची नाराजी व्यक्त होत आहे.
“शेतातील नुकसान कॅमेऱ्यात दिसते, पंचनाम्याच्या कागदावरही नोंद होते; मग शेतकऱ्यांच्या बँक खात्यात भरपाईची रक्कम जमा होण्यास विलंब का?” असा प्रश्न बाधित शेतकरी विचारत आहेत. केवळ पाहणी, छायाचित्रे आणि कागदी कार्यवाही न करता शेतकऱ्यांना प्रत्यक्ष दिलासा देण्यासाठी प्रशासनाने तातडीने पावले उचलावीत, अशी मागणी होत आहे.
वर्षभराची मेहनत मातीमोल; शेतकरी आर्थिक संकटात!
झांजवड पंचक्रोशीतील अनेक कुटुंबांचा उदरनिर्वाह पारंपरिक भातशेतीवर अवलंबून आहे. पावसाळ्यात शेताची मशागत, भातलागवड, खतांचा खर्च आणि वर्षभर पिकाची निगा राखण्यासाठी शेतकरी मोठी मेहनत घेतात. मात्र, पीक हातात येण्याच्या निर्णायक टप्प्यावर रानगव्यांकडून होणारी नासधूस आणि पावसाच्या खंडामुळे निर्माण झालेली परिस्थिती यामुळे शेतकऱ्यांचे आर्थिक गणित कोलमडले आहे.
एकीकडे शेतीतील उत्पन्न घटण्याची भीती, तर दुसरीकडे घरखर्च, शेतीसाठी घेतलेले कर्ज आणि जनावरांच्या चाऱ्याची चिंता, अशा अनेक समस्यांचा सामना शेतकऱ्यांना करावा लागत आहे. त्यामुळे नुकसानभरपाईसाठी होणारा विलंब शेतकऱ्यांच्या अडचणींमध्ये आणखी भर घालत आहे.
प्रशासनाने कागदी घोडे नाचवू नयेत; तातडीने भरपाई द्यावी!
दुष्काळामुळे झालेल्या पीक नुकसानीचे पंचनामे असोत किंवा रानगव्यांनी केलेल्या भातशेतीच्या नुकसानीची नोंद असो, या सर्व प्रक्रियांचा अंतिम उद्देश शेतकऱ्यांना न्याय मिळवून देणे हा असला पाहिजे. त्यामुळे पात्र आणि बाधित शेतकऱ्यांच्या नुकसानीची नियमानुसार पडताळणी करून, शासनाच्या लागू निकषांनुसार नुकसानभरपाई मंजूर करावी आणि मंजूर रक्कम थेट शेतकऱ्यांच्या बँक खात्यावर जमा करावी, अशी मागणी ग्रामस्थ व शेतकरी करत आहेत.
तसेच रानगव्यांच्या वारंवार होणाऱ्या उपद्रवावर कायमस्वरूपी उपाययोजना करण्यासाठी वन विभागाने ठोस पावले उचलावीत, अशीही अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.
आता प्रशासनाने केवळ पंचनाम्यांच्या कागदांपुरते मर्यादित न राहता शेतकऱ्यांच्या बांधावर जाऊन त्यांच्या वेदना समजून घ्याव्यात आणि प्रत्यक्ष मदत उपलब्ध करून द्यावी. अन्यथा, मेहनतीने उभे केलेले पीक डोळ्यांसमोर उद्ध्वस्त होताना पाहणाऱ्या शेतकऱ्यांचा संताप आणखी वाढण्याची शक्यता आहे.
सदर मागणीचा गांभीर्याने विचार करून दुष्काळग्रस्त व रानगव्यांच्या उपद्रवामुळे नुकसान झालेल्या पात्र शेतकऱ्यांना तातडीने दिलासा द्यावा, हीच झांजवड पंचक्रोशीतील शेतकऱ्यांची प्रशासनाकडे कळकळीची मागणी आहे.
