वाई:-देवाच्या दारात ‘धोबी घाट’; कृष्णामाईच्या पावित्र्याची ऐशीतैशी!
पत्रकार सारिका गवते सातारा जिल्हा महिला अध्यक्ष
राष्ट्रीय अध्यक्ष संपादक प्रल्हाद चव्हाण – 8208717483
वाई:-देवाच्या दारात ‘धोबी घाट’; कृष्णामाईच्या पावित्र्याची ऐशीतैशी!
महागणपती घाटावर कपड्यांचे ढीग, नदीकाठावर कचऱ्याचे साम्राज्य; मंदिर प्रशासन, संस्थान अन् पालिकेच्या जबाबदारीवर गंभीर प्रश्नचिन्ह!
स्वच्छतेसाठी सेवाभावी संस्थांचा घाम, पण अस्वच्छतेवर नियंत्रण कुणाचेच नाही? पत्रकाराशी उद्धट वर्तन केल्याचा आरोप; भाविकांनी दाद मागायची तरी कुणाकडे?
सातारा | वाई, दि. १० :
महाराष्ट्रातील लाखो भाविकांचे श्रद्धास्थान असलेल्या वाईच्या श्री महागणपती अर्थात ढोल्या गणपती मंदिराशेजारील पवित्र घाटाची अवस्था पाहून श्रद्धाळूंनी नेमकी कोणती भावना मनात ठेवायची? एका बाजूला कृष्णामाईच्या पावित्र्याचे गोडवे गायचे, धार्मिक परंपरांचा अभिमान मिरवायचा आणि दुसऱ्या बाजूला मंदिराच्या उंबरठ्यालगतच चादरी, बेडशीट, वाकळा, चटया आणि अंथरुण-पांघरुणांचे ढीग दिसायचे! हा विरोधाभास आता अस्वस्थ करणारा ठरत आहे. पवित्र महागणपती घाटाचे रूपांतर ‘धोबी घाटा’त होत असताना संबंधित यंत्रणा नेमक्या कोणत्या कामात व्यस्त आहेत? हा संतप्त सवाल उपस्थित होत आहे.
श्री महागणपतीच्या दर्शनासाठी आणि कृष्णामाईच्या पवित्र जलात स्नानासाठी येणाऱ्या भाविकांना घाटावरच कपडे धुणे, ते वाळत घालणे आणि नदीपात्रात खरकटी भांडी स्वच्छ करण्याचे प्रकार दिसत असल्याची तक्रार आहे. धार्मिक आणि सांस्कृतिक वारसा जपण्याचा दावा करणाऱ्या वाईतच या वारशाच्या देखभालीबाबत अशी उदासीनता असेल, तर शहराच्या लौकिकाचे काय? श्रद्धेच्या ठिकाणी स्वच्छता आणि शिस्त राखण्याची जबाबदारी कोणाची, याचा फैसला आता संबंधित प्रशासनानेच करायला हवा.
देवाच्या दारातच अस्वच्छतेला मोकळे रान?
महागणपती घाट हा केवळ नदीकाठचा परिसर नाही; तो वाईच्या धार्मिक, सांस्कृतिक आणि ऐतिहासिक ओळखीचा अविभाज्य भाग आहे. अशा महत्त्वाच्या ठिकाणी स्वच्छता, भाविकांची सोय आणि सार्वजनिक शिस्त यांना सर्वोच्च प्राधान्य मिळणे अपेक्षित आहे. मात्र, घाटावर कपडे धुणे, अंथरुण-पांघरुणे वाळत घालणे आणि नदीपात्राचा घरगुती धुणीभांड्यांसाठी वापर होत असल्याच्या तक्रारींमुळे व्यवस्थापनावर प्रश्न उपस्थित होत आहेत.
घाटावर अशा प्रकारांना प्रतिबंध घालण्यासाठी स्पष्ट नियम आहेत का? असल्यास त्यांची अंमलबजावणी कोण करीत आहे? नियमभंग होत असेल, तर कारवाई का दिसत नाही? आणि नियमच नसतील, तर ते तयार करण्यासाठी आणखी किती काळ वाट पाहायची? धार्मिक स्थळाच्या पावित्र्याचे रक्षण केवळ भाषणांतून नव्हे, तर प्रत्यक्ष कृतीतून झाले पाहिजे.
लघुकुंभमेळ्यासाठी उभारलेल्या पुलाचेही कपडे वाळत घालण्याचे ठिकाण!
वाईत आयोजित लघुकुंभमेळ्यासाठी कृष्णा नदीवर तात्पुरता लोखंडी पूल उभारण्यात आला होता. धार्मिक आयोजनाच्या दृष्टीने उभारलेल्या या सुविधेच्या दोन्ही बाजूंना कपडे वाळत घातल्याचे चित्र समोर येत असल्याने सार्वजनिक सुविधांच्या वापराबाबतही प्रश्न निर्माण झाला आहे.
सार्वजनिक वापरासाठी उभारलेल्या सुविधांची निगा राखणे आणि त्यांचा योग्य वापर सुनिश्चित करणे ही संबंधित यंत्रणांची जबाबदारी नाही का? पुलाचा आणि नदीकाठच्या परिसराचा वापर कोणत्या नियमांनुसार व्हावा, याबाबत स्पष्टता नसेल तर अशी परिस्थिती पुन्हा पुन्हा निर्माण होणार नाही का? धार्मिक सोहळ्यासाठी उभारलेली सुविधा आणि तिचा प्रत्यक्ष वापर यामधील ही तफावत संबंधितांनी गांभीर्याने घ्यायला हवी.
मंदिर प्रशासनाचे हात वर, संस्थानची जबाबदारी कोणावर?
मंदिराच्या अगदी शेजारी हे प्रकार सुरू असल्याची तक्रार असताना मंदिर प्रशासन आणि कृष्णामाई संस्थान यांच्या भूमिकेबाबत प्रश्न विचारले जात आहेत. या परिसरातील स्वच्छता कोणाच्या अखत्यारीत येते? घाटावर होणारे धुणीभांडीचे प्रकार रोखण्याची जबाबदारी कोण पार पाडते? आणि नियमांचे उल्लंघन झाल्यास कारवाई करण्याचा अधिकार नेमका कोणाकडे आहे?
एका यंत्रणेने दुसऱ्या यंत्रणेकडे बोट दाखवून प्रश्न सुटत नाहीत. भाविकांना स्वच्छ घाट हवा आहे; जबाबदारीची टोलवाटोलवी नव्हे. मंदिर प्रशासन, संस्थान आणि नगरपालिका यांनी आपापल्या अधिकारक्षेत्राची स्पष्टता करून संयुक्तपणे उपाययोजना करणे आवश्यक आहे. जबाबदारी निश्चित नसेल, तर अस्वच्छतेला आळा बसणार कसा?
पत्रकारालाच उद्धट उत्तरे? मग सामान्य भाविकांचे काय?
या प्रकाराबाबत मंदिरातील देणगी कार्यालयात उपस्थित असलेल्या ‘वाडकर’ आडनावाने ओळख सांगितलेल्या व्यक्तीकडे विचारणा करण्यात आल्याचे समजते. संबंधित व्यक्तीचे पूर्ण नाव समजू शकलेले नाही. या वेळी मोठ्या आवाजात आणि उद्धटपणे उत्तरे देण्यात आल्याचा आरोप आहे. संबंधित विषय मंदिर प्रशासनाच्या अखत्यारीत नसून कृष्णामाई संस्थानच्या अखत्यारीत येतो, असे त्यांनी सांगितल्याचेही समजते.
या आरोपांची सत्यता संबंधितांकडून स्पष्ट होणे आवश्यक असले, तरी सार्वजनिक आणि धार्मिक संस्थांमध्ये नागरिकांच्या प्रश्नांना संयमाने उत्तरे देणे ही अपेक्षित कार्यपद्धती आहे. वृत्तांकनासाठी विचारणा करणाऱ्या पत्रकाराशीच उद्धटपणे वागल्याचा आरोप होत असेल, तर सामान्य भाविकाने तक्रार मांडली तर त्याला कितपत प्रतिसाद मिळेल, हा प्रश्न अनिवार्यपणे उपस्थित होतो.
पत्रकाराने विचारलेल्या प्रश्नांना उत्तर देणे म्हणजे उपकार नव्हेत; ती पारदर्शकतेची अपेक्षा आहे. संबंधित व्यक्तीच्या वर्तनाबाबत मंदिर प्रशासनाने वस्तुस्थिती स्पष्ट करावी आणि तक्रारीची निष्पक्ष दखल घ्यावी, अशी मागणी पुढे येत आहे.
