पुणे:-“क्रिकेटच्या नादात हरवत चाललेलं तरुणांचं भविष्य”….

राष्ट्रीय अध्यक्ष संपादक प्रल्हाद चव्हाण – 8208717483

“क्रिकेटच्या नादात हरवत चाललेलं तरुणांचं भविष्य”….

आजच्या काळात तरुण पिढीसमोर अनेक संधी उपलब्ध आहेत. शिक्षण, तंत्रज्ञान, व्यवसाय, सरकारी नोकऱ्या, डिजिटल करिअर, स्टार्टअप्स अशा विविध क्षेत्रांमध्ये तरुणांना स्वतःचं भविष्य घडवण्याची संधी आहे. पण याच काळात एक चिंाजनक वास्तवही दिसून येत आहे — अनेक तरुण आपला मौल्यवान वेळ आणि ऊर्जा चुकीच्या गोष्टींमध्ये खर्च करत आहेत. विशेषतः गावागावात, शहरांमध्ये आणि स्थानिक पातळीवर आयोजित होणाऱ्या क्रिकेट स्पर्धांमुळे अनेक मुलं शिक्षण आणि करिअरपासून दूर जात आहेत. हा विषय फक्त खेळाचा नाही, तर संपूर्ण समाजाच्या भविष्यासंदर्भातील गंभीर प्रश्न आहे.

क्रिकेट — खेळ की व्यसन?

क्रिकेट हा भारताचा सर्वात लोकप्रिय खेळ आहे. खेळामुळे शरीर निरोगी राहतं, संघभावना वाढते, मानसिक ताण कमी होतो आणि आत्मविश्वास वाढतो. त्यामुळे क्रिकेट किंवा कोणताही खेळ चुकीचा नाही. उलट प्रत्येक तरुणाने काही ना काही खेळाशी जोडलेलं असावं, हे आवश्यकच आहे.

पण समस्या तेव्हा निर्माण होते, जेव्हा एखादा खेळ हा छंद न राहता आयुष्याचं एकमेव ध्येय बनतो. आज अनेक ठिकाणी स्थानिक क्रिकेट टूर्नामेंट्स इतक्या मोठ्या प्रमाणावर घेतल्या जातात की काही तरुण पूर्णपणे त्यातच अडकून पडतात. दिवस-रात्र प्रॅक्टिस, मॅचेस, टीम, ट्रॉफी, सोशल मीडियावरील प्रसिद्धी या गोष्टींमध्ये ते इतके गुंतून जातात की त्यांना स्वतःच्या भविष्यासाठी वेळच उरत नाही.

शिक्षणाकडे वाढत चाललेलं दुर्लक्ष

आज अनेक पालक अत्यंत कठीण परिस्थितीतून आपल्या मुलांना शिकवतात. काही जण शेती करून, काही मजुरी करून तर काही छोटे व्यवसाय करून मुलांच्या शिक्षणाचा खर्च भागवतात. त्यांची एकच अपेक्षा असते — “माझं मूल शिकून मोठं व्हावं आणि आयुष्यात स्थिर व्हावं.”

परंतु दुर्दैवाने अनेक तरुण या त्यागाची किंमत समजून घेत नाहीत. कॉलेजमध्ये प्रवेश घेतला जातो, पण वर्गांना उपस्थिती नसते. परीक्षांकडे दुर्लक्ष केलं जातं. अभ्यासाऐवजी मैदानावर वेळ घालवणं अधिक महत्त्वाचं वाटू लागतं. काही तरुण तर शिक्षण पूर्ण न करताच क्रिकेटच्या मागे लागतात. पण वास्तव हे आहे की स्थानिक पातळीवर खेळून फार कमी लोक व्यावसायिक क्रिकेटपटू बनतात. उरलेल्या बहुतेक मुलांच्या हातात ना पदवी उरते, ना कौशल्य.

वयाची महत्त्वाची वर्ष वाया जाणं

20 ते 30 हे वय आयुष्य घडवण्याचं असतं. याच काळात व्यक्ती शिक्षण पूर्ण करते, कौशल्य शिकते, करिअर घडवते आणि स्वतःच्या पायावर उभं राहण्याची तयारी करते. पण जर हीच वर्ष फक्त क्रिकेट स्पर्धा, मित्रमंडळी आणि मैदानात गेली, तर पुढे मोठ्या अडचणी निर्माण होतात.

जेव्हा नोकरीची वेळ येते, तेव्हा कंपन्या किंवा संस्था विचारतात.

तुमचं शिक्षण काय आहे?

कोणती कौशल्यं आहेत?

कोणता अनुभव आहे?

त्यावेळी अनेक तरुणांकडे उत्तर नसतं. कारण त्यांनी त्या वयात स्वतःच्या विकासासाठी वेळ दिलेलाच नसतो. मग हळूहळू निराशा वाढते, आत्मविश्वास कमी होतो आणि काही जण चुकीच्या मार्गाकडेही वळतात.

स्थानिक राजकारण आणि तरुणांचा वापर

या परिस्थितीमध्ये काही स्थानिक नेते आणि आयोजकांचाही मोठा वाटा आहे. अनेक ठिकाणी क्रिकेट टूर्नामेंट्स या सामाजिक विकासासाठी नव्हे तर स्वतःची प्रसिद्धी वाढवण्यासाठी आयोजित केल्या जातात. मोठे पोस्टर्स, बक्षिसं, DJ, सोशल मीडिया प्रसिद्धी या गोष्टींमुळे तरुण आकर्षित होतात.

पण खरा प्रश्न असा आहे की —

किती जण तरुणांसाठी रोजगार मेळावे आयोजित करतात?

किती जण स्किल डेव्हलपमेंट ट्रेनिंग देतात?

किती जण व्यवसाय किंवा करिअर मार्गदर्शन करतात?

अनेकदा तरुणांच्या ऊर्जेचा वापर फक्त गर्दी आणि प्रसिद्धीसाठी केला जातो. त्यांना वास्तविक आयुष्याची दिशा दिली जात नाही. त्यामुळे तरुणांनीही विचार करण्याची गरज आहे की आपण कोणत्या गोष्टींसाठी आपला वेळ आणि ऊर्जा खर्च करत आहोत.

सोशल मीडियाचा प्रभाव

आज सोशल मीडियामुळे स्थानिक क्रिकेटलाही मोठी प्रसिद्धी मिळू लागली आहे. एखाद्या मॅचचा व्हिडिओ व्हायरल झाला, एखाद्या खेळाडूला गावात प्रसिद्धी मिळाली की अनेक मुलांना वाटू लागतं की हेच यश आहे. पण सोशल मीडियावरील प्रसिद्धी ही कायमस्वरूपी नसते.

दोन दिवस लोक कौतुक करतात, पण आयुष्यभरासाठी स्थिरता देणारी गोष्ट म्हणजे शिक्षण, कौशल्य आणि आर्थिक स्वावलंबन. प्रसिद्धीपेक्षा भविष्य महत्त्वाचं असतं, हे समजून घेणं आवश्यक आहे.

खेळ आणि करिअर यामध्ये संतुलन आवश्यक

खेळणं चुकीचं नाही. उलट खेळामुळे शारीरिक आणि मानसिक विकास होतो. पण प्रत्येक गोष्टीला मर्यादा असणं गरजेचं आहे. शनिवार-रविवार किंवा मोकळ्या वेळेत क्रिकेट खेळणं योग्य आहे. पण शिक्षण, नोकरीची तयारी, व्यवसाय किंवा कौशल्य विकास यांना बाजूला ठेवून फक्त मैदानावर वेळ घालवणं योग्य नाही.

खरं यश म्हणजे —

स्वतःच्या कुटुंबाला आधार देणं,
आई-वडिलांचे कष्ट कमी करणं,
स्वतःच्या पायावर उभं राहणं,
आणि समाजात सन्मानाने जगणं.

तरुणांसाठी काही महत्त्वाच्या गोष्टी

1. दररोज स्वतःच्या करिअरसाठी वेळ द्या.
खेळासोबत अभ्यास, स्किल्स आणि भविष्यासाठी तयारी आवश्यक आहे.

2. एक तरी कौशल्य शिका.
संगणक, डिजिटल मार्केटिंग, व्यवसाय, तांत्रिक कौशल्य — काहीतरी शिकणं गरजेचं आहे.

3. आई-वडिलांच्या संघर्षाची जाणीव ठेवा.
त्यांनी केलेल्या त्यागाची किंमत समजून घ्या.

4. सोशल मीडियाच्या प्रसिद्धीला यश समजू नका.
खरी ओळख तुमच्या कामामुळे तयार होते.

5. मैदान आणि आयुष्य यात संतुलन ठेवा.
छंद जोपासा, पण भविष्यही घडवा.

निष्कर्ष

आजची तरुण पिढी ही देशाची सर्वात मोठी ताकद आहे. पण ही ताकद योग्य दिशेने वापरणं अत्यंत आवश्यक आहे. क्रिकेट, मनोरंजन आणि छंद यामध्ये काहीच गैर नाही. पण जर त्याच गोष्टींमुळे शिक्षण, करिअर आणि जबाबदाऱ्या दुर्लक्षित होत असतील, तर ते हळूहळू आयुष्याचं नुकसान करू शकतं.

वेळ एकदा निघून गेली की ती परत येत नाही. त्यामुळे प्रत्येक तरुणाने स्वतःला एक प्रश्न विचारला पाहिजे — “मी आज जे करत आहे, ते मला पुढच्या 10 वर्षांत कुठे घेऊन जाईल?”

जर या प्रश्नाचं उत्तर स्पष्ट नसेल, तर वेळेत स्वतःला बदलणं आवश्यक आहे. कारण शेवटी आयुष्यात टिकून राहतो तोच, जो वेळेचं महत्त्व ओळखतो, स्वतःवर मेहनत घेतो आणि जबाबदारीने आयुष्य घडवतो.

© देवेंद्र रामचंद्र साठे, पुणे
मो. ८०००००८८५५

RPS STAR NEWS युट्युब चॅनेल ला लाईक, सबस्क्राईब आणि कंमेंट करा.
ACLS INTERNATIONAL PRESS REPORTER ASSOCIATION