सातारा:-ग्रामीण शाळेतील शिक्षक ते सातारा जिल्ह्याचे प्राथमिक शिक्षणाधिकारी! अनिस नायकवडी यांचा संघर्ष, जिद्द आणि गुणवत्तेचा प्रेरणादायी प्रवास.
पत्रकार विनोद पाटील सातारा जिल्हा अध्यक्ष
राष्ट्रीय अध्यक्ष संपादक प्रल्हाद चव्हाण – 8208717483
सातारा:-ग्रामीण शाळेतील शिक्षक ते सातारा जिल्ह्याचे प्राथमिक शिक्षणाधिकारी! अनिस नायकवडी यांचा संघर्ष, जिद्द आणि गुणवत्तेचा प्रेरणादायी प्रवास.
शैक्षणिक क्षेत्रात राज्यस्तरीय यशाची मोहोर; शिक्षणाच्या गुणवत्तावाढीसाठी नावीन्यपूर्ण उपक्रमांतून वेगळी ओळख.
सातारा :- एखाद्या व्यक्तीचे मोठेपण केवळ तिने भूषविलेल्या पदावरून ठरत नाही, तर त्या पदावर कार्यरत असताना समाजासाठी केलेल्या योगदानातून सिद्ध होते. ग्रामीण भागातील प्राथमिक शाळेत शिक्षक म्हणून कारकिर्दीची सुरुवात करून आपल्या गुणवत्तेच्या, जिद्दीच्या आणि अथक परिश्रमांच्या जोरावर सातारा जिल्हा परिषदेच्या प्राथमिक शिक्षणाधिकारी पदापर्यंत मजल मारणारे अनिस आयेशा मुसा नायकवडी यांचा प्रवास शिक्षण क्षेत्रातील प्रत्येकासाठी प्रेरणादायी ठरत आहे. विद्यार्थ्यांची गुणवत्ता, शिक्षकांचे सक्षमीकरण, शाळांचा सर्वांगीण विकास आणि प्रशासकीय कामकाजातील गतिमानता या चारही आघाड्यांवर त्यांनी आपल्या कार्याचा ठसा उमटविला आहे.
कोळे गावातून सुरू झालेला गुणवत्तेचा प्रवास!
कऱ्हाड तालुक्यातील निसर्गरम्य कोळे हे त्यांचे जन्मगाव. आई आयेशा आणि वडील मुसा नायकवडी हे दोघेही शिक्षक असल्याने बालपणापासूनच त्यांच्यावर कष्ट, प्रामाणिकपणा, शिस्त आणि कर्तव्यनिष्ठेचे संस्कार झाले. बारावीपर्यंत विज्ञान शाखेत शिक्षण घेत असताना डॉक्टर होण्याचे स्वप्न त्यांनी पाहिले होते. मात्र, पुढे कला शाखेतून शिक्षण घेण्याचा निर्णय घेत त्यांनी नव्या क्षेत्रात स्वतःची गुणवत्ता सिद्ध केली. बारावी कला शाखेच्या परीक्षेत कोल्हापूर विभागाच्या गुणवत्ता यादीत स्थान मिळविले. त्यानंतर डी.एड. परीक्षेत महाराष्ट्र राज्यात प्रथम क्रमांक, तर एम.एड. परीक्षेतही राज्यात प्रथम क्रमांक मिळवून त्यांनी शैक्षणिक गुणवत्तेचा वेगळाच आदर्श निर्माण केला.
शिक्षक म्हणून ग्रामीण विद्यार्थ्यांच्या भविष्याला दिशा
प्राथमिक शिक्षक म्हणून सेवेत रुजू झाल्यानंतर त्यांनी केवळ अध्यापनापुरते स्वतःला मर्यादित न ठेवता विद्यार्थ्यांच्या शैक्षणिक गुणवत्तावाढीला प्राधान्य दिले. पानवळवाडी येथील एकशिक्षकी शाळेत पाच वर्षे काम करताना उपलब्ध साधनसामग्रीचा योग्य वापर, नियोजनबद्ध अध्यापन आणि विद्यार्थ्यांच्या सर्वांगीण विकासासाठी प्रयत्न केले.
पाटण तालुक्यातील सळवे येथे कार्यरत असताना गावात पाचवीपुढील शिक्षणाची सुविधा नसल्यामुळे विशेषतः मुलींचे शिक्षण अर्धवट राहण्याची गंभीर समस्या त्यांच्या निदर्शनास आली. ही परिस्थिती बदलण्यासाठी त्यांनी पुढाकार घेतला. त्यांच्या प्रयत्नांतून गावात पाचवी, सहावी आणि सातवीचे वर्ग सुरू करण्याची पायाभरणी झाली. त्यामुळे ग्रामीण भागातील विद्यार्थ्यांच्या पुढील शिक्षणाचा मार्ग सुकर झाला.
कऱ्हाड तालुक्यातील आरेवाडी येथे चार वर्षे सेवा बजावताना शिष्यवृत्ती परीक्षेसाठी विद्यार्थ्यांना विशेष मार्गदर्शन, नियमित सराव आणि नियोजनबद्ध अध्यापनाच्या माध्यमातून गुणवत्तावाढीसाठी त्यांनी मेहनत घेतली. शिक्षक म्हणून काम करत असतानाच त्यांनी स्वतःचे उच्च शिक्षणही सुरू ठेवले.
नवोपक्रमांतून राज्यस्तरावर ठसा; शैक्षणिक साहित्यनिर्मितीतही योगदान
वर्गखोलीतील अध्यापन अधिक परिणामकारक व्हावे आणि नावीन्यपूर्ण शैक्षणिक संकल्पनांचा इतर शिक्षकांनाही लाभ व्हावा, या उद्देशाने त्यांनी सातत्याने नवोपक्रम राबविले. महाराष्ट्र राज्य शैक्षणिक संशोधन व प्रशिक्षण परिषद, पुणे आयोजित नवोपक्रम स्पर्धेत त्यांनी तीन वेळा राज्यस्तरावर यश संपादन केले. नवीन अभ्यासक्रमाच्या प्रशिक्षण पुस्तिका आणि नवोपक्रम पुस्तिका तयार करण्यामध्येही त्यांचे योगदान राहिले आहे. बालभारती, पुणे यांच्या कार्यानुभव पुस्तिकेच्या समीक्षणासाठीही त्यांनी काम केले. त्यामुळे त्यांचे कार्य अध्यापनापुरते मर्यादित न राहता शिक्षक प्रशिक्षण, अभ्यासक्रम आणि शैक्षणिक साहित्यनिर्मितीपर्यंत विस्तारले.
शिक्षक ते प्रशासक; विविध तालुक्यांत उल्लेखनीय कामगिरी
शिक्षण विस्तार अधिकारी पदासाठी परीक्षा देऊन यश मिळवल्यानंतर त्यांनी प्रशासकीय सेवेत प्रवेश केला. पाटण तालुक्यातील मोरगिरी येथे शिक्षण विस्तार अधिकारी म्हणून दोन वर्षे काम केले. त्यानंतर मरळी बीटमध्ये शैक्षणिक गुणवत्तावाढ, शिक्षकांना मार्गदर्शन आणि शाळांच्या विकासासाठी प्रयत्न केले.
पुढे गटशिक्षणाधिकारी म्हणून सुमारे १४ वर्षांच्या कार्यकाळात खटाव, सातारा, विटा, आटपाडी, पलूस आणि कडेगाव या ठिकाणी विविध जबाबदाऱ्या सांभाळल्या. खटाव तालुक्यात शिक्षण महोत्सवाची संकल्पना प्रभावीपणे राबवून विद्यार्थ्यांच्या क्षमता आणि शिक्षकांच्या सर्जनशील कार्याला व्यासपीठ उपलब्ध करून दिले. स्पर्धा परीक्षा आणि क्रीडा स्पर्धांमध्ये तालुक्याचे नाव उंचावण्यासाठी प्रयत्न केले.
विटा तालुक्यात अधिकाधिक शाळा आदर्श शाळा म्हणून विकसित व्हाव्यात, यासाठी विशेष लक्ष दिले. कडेगाव तालुक्यात मॉडेल स्कूल संकल्पनेच्या माध्यमातून पायाभूत सुविधा, अध्यापनाची गुणवत्ता आणि विद्यार्थ्यांचा सर्वांगीण विकास यांना प्राधान्य दिले. पलूस आणि आटपाडी येथे झिरो पेंडन्सी उपक्रमांतर्गत प्रशासकीय कामे वेळेत पूर्ण करण्यावर भर दिला.
सातारा जिल्ह्याच्या प्राथमिक शिक्षणाला नवी दिशा देण्याचा प्रयत्न
जिल्हा परिषद सातारा येथे प्राथमिक शिक्षणाधिकारी म्हणून जबाबदारी स्वीकारल्यानंतर त्यांनी जिल्ह्यातील शाळांचा विकास, शिक्षकांचे सेवाविषयक प्रश्न, शैक्षणिक गुणवत्ता आणि प्रशासकीय कार्यक्षमता यांना प्राधान्य दिले. वरिष्ठ वेतनश्रेणी, निवड वेतनश्रेणी, वेतनश्रेणीतील फरक, वैद्यकीय बिले, रजा मंजुरी, परीक्षा परवानगी, पदवीधर वेतनातील त्रुटी आणि वेतनवाढ यांसारख्या शिक्षकांच्या महत्त्वाच्या प्रश्नांवरील प्रशासकीय कार्यवाहीला गती देण्याचा प्रयत्न केला.
विद्यार्थ्यांच्या शैक्षणिक प्रगतीसाठी नवोदय विद्यालय प्रवेश परीक्षा, प्रज्ञाशोध परीक्षा यांसारख्या स्पर्धात्मक परीक्षांसाठी मार्गदर्शन आणि गुणवत्तावाढीच्या उपक्रमांवर लक्ष केंद्रित केले. त्यांच्या मार्गदर्शनाखाली ‘स्पंदने शिक्षणाची’ हे मासिक सुरू करून बालसाहित्यिक आणि शिक्षकांना आपले साहित्य व शैक्षणिक विचार मांडण्यासाठी व्यासपीठ उपलब्ध करून देण्यात आले. नवनियुक्त शिक्षक भरती, आदर्श शाळा आणि मॉडेल स्कूल उपक्रमांनाही त्यांनी प्रोत्साहन दिले.
प्रशासनात कार्यक्षमता, संवादात आपुलकी आणि शिक्षणाप्रती निष्ठा!
अनिस नायकवडी यांचे वैशिष्ट्य म्हणजे प्रशासकीय जबाबदाऱ्या सांभाळतानाही त्यांनी शिक्षक आणि विद्यार्थ्यांशी असलेले नाते जपले आहे. शाळाभेटीदरम्यान विद्यार्थ्यांशी सहज संवाद साधणे, त्यांच्या अडचणी समजून घेणे आणि शिक्षकांना प्रोत्साहन देणे ही त्यांच्या कार्यशैलीची महत्त्वाची वैशिष्ट्ये आहेत. प्रभावी वक्तृत्व, उत्कृष्ट हस्ताक्षर, संवादकौशल्य, सहनशीलता आणि नियोजनबद्ध कामकाज यामुळे त्यांनी प्रशासकीय क्षेत्रात स्वतःची वेगळी ओळख निर्माण केली आहे.
ग्रामीण भागातील एका शिक्षकाचा जिल्ह्याच्या प्राथमिक शिक्षणाची धुरा सांभाळण्यापर्यंतचा हा प्रवास केवळ वैयक्तिक यशाची कहाणी नाही, तर जिद्द, चिकाटी, गुणवत्तेची कास आणि समाजाप्रती असलेल्या बांधिलकीचे उत्तम उदाहरण आहे.
शिक्षण हे केवळ पुस्तकी ज्ञानापुरते मर्यादित न राहता विद्यार्थ्यांच्या जीवनाला दिशा देणारे माध्यम बनावे, या विचारातून त्यांची वाटचाल सुरू आहे. शिक्षक, प्रशासक आणि मार्गदर्शक अशा विविध भूमिकांतून त्यांनी केलेले कार्य निश्चितच सातारा जिल्ह्याच्या शैक्षणिक प्रगतीसाठी प्रेरणादायी ठरणारे आहे.
